motywy-literackie-na-maturze-z-jezyka-polskiego

Jak powtórzyć materiał pod kątem motywów literackich na maturze z języka polskiego? Jakich motywów literackich możesz spodziewać się na maturze? Które z nich najczęściej się powtarzają? Jeśli męczą Cię te pytania, przeczytaj ten tekst.

Pierwszą rzeczą, jaką warto zrobić, to zapoznać się z listą lektur obowiązujących na maturze. Możesz zajrzeć do artykułu Lektury do matury. Z niego dowiesz się, jakie lektury powinieneś przeczytać.

10 motywów literackich na maturze

1. MOTYW MIŁOŚCI

to najpopularniejszy motyw literacki. Najczęściej wykorzystywany jest motyw miłości niespełnionej lub zakazanej o tragicznym zakończeniu.

 

Przykłady:

Dzieje Tristana i Izoldy, Adam Mickiewicz – Dziady cz. IV (historia miłości Gustawa), Bolesław Prus – Lalka (relacja Stanisława Wokulskiego i Izabeli Łęckiej).

2. MOTYW ŚMIERCI

motyw śmierci w literaturze jest bardzo częsty, ponieważ twórcy wszystkich czasów byli nim zafascynowani. Motyw ten był szczególnie popularny w średniowieczu. Głównym hasłe tej epoki był zwrot memento mori, czyli pamiętaj o śmierci.

Przykłady:

Sofokles – Antygona (samobójcza śmierć bohaterki), Jan Kochanowski – Treny (poeta opłakuje śmierć ukochanej córki Urszuli).

 

3. MOTYW CIERPIENIA

częste wykorzystanie tego motywu w literaturze wynika z stałej obecności cierpienia w życiu człowieka. Jest ono nieodłączną częścią egzystencji.

Przykłady:

BibliaKsięga Hioba (motyw niezawinionego cierpienia), Lament świętokrzyski (podmiotem liryczny: Matka Boża stojąca pod krzyżem Chrystusa), Gustaw Herling-Grudziński – Inny świat (tzw. literatura obozowa, powieść jest literackim przetworzeniem wspomnień Grudzińskiego z czasów jego uwięzienia w gułagu), Hanna Krall – Zdążyć przed Panem Bogiem (powieść powstała na podstawie wywiadu z Markiem Edelmanem – uczestnikiem powstania w getcie warszawskim i kardiochirurgiem).

4. MOTYW SAMOTNOŚCI

opisuje człowieka opuszczonego i niezrozumianego; samotnie walczy on w ważnej sprawie.

Przykłady:

Biblia (Chrystus samotnie umiera na krzyżu), Mitologia (Prometeusz cierpi samotnie przykuty do skały), Sofokles – Antygona (kobieta w pojedynkę walczy przeciwko ustalonemu prawu, opuszcza ją nawet siostra), Adam Mickiewicz – Sonety krymskie (bohater sonetów jest osamotniony, tęskni za powrotem do ojczyzny, musi błąkać się po obcych krajach).

 

5. MOTYW ZBRODNI

jest nieodłącznie związany z przyczyną zbrodni i jej skutkami, często przedstawione zostają motywy działania przestępcy.

Przykłady:

Biblia (zabójstwo Abla), Fiodor Dostojewski – Zbrodnia i kara (Roskolnikow morduje lichwiarkę).

6. MOTYW ŻYCIA NA WSI

powszechny motyw w polskiej literaturze, często nie jest on głównym motywem dzieła; dotyczy życia na wsi w danej epoce lub funkcjonowania konkretnej warstwy społecznej.

Przykłady:

Adam Mickiewicz – Pan Tadeusz (opisuje sposób życia tzw. szlachty zaściankowej), Władysław Reymont – Chłopi (charakteryzuje życie ludzi we wsi Lipce w ciągu czterech pór roku).

 

7. MOTYW ARTYSTY

człowiek o wrażliwej duszy, który przeżywa rozterki i wewnętrzne konflikty, często niezdolny do podjęcia działania.

Przykłady:

William Szekspir – Hamlet (główny bohater posiada duszę artysty i filozofa, który jest bardzo wrażliwy; pragnienie zemsty doprowadza go do obłędu), Juliusz Słowacki – Kordian (rozmyśla nad sensem życia, ma filozoficzną naturę, choć pragnie dokonać wielkich czynów, nie jest w stanie).

 

8. MOTYW WĘDRÓWKI

motyw wędrówki często związany jest z przemianą bohatera, w którym pod wpływem przeżytych zdarzeń, następuje metamorfoza.

Przykłady:

Homer – Odyseja (Odys powracający do domu), Miguel Cervantes – Don Kichote (motyw błędnego rycerza), Joseph Conrad – Jądro ciemności (narrator podróżuje statkiem w głąb Afryki, akcja powieści jest pretekstem do przedstawienia okrucieństwa natury ludzkiej i niesprawiedliwości).

 

9. MOTYW SZALEŃSTWA

opisuje człowieka pozbawionego zmysłów, obłąkanego; szaleni bohaterowie w literaturze to często artyści, poeci, którzy pragną mieć wpływ na innych ludzi, chcą zmieniać świat.

Przykłady:

Mitologia – Mit o Heraklesie (Herakles zabija w przypływie szału żonę i dzieci: jako zadośćuczynienie wykonuje słynnych dwanaście prac), Miguel Cervantes – Don Kichote (motyw błędnego rycerza), William Szekspir – Makbet (tytułowy bohater pod wpływem chęci władzy dokonuje szeregu morderstw, co doprowadza go do obłędu), Adam Mickiewicz – Dziady cz. III (Konrad-szaleniec zbuntowany wobec Boga, walczy z nim o wpływ na ludzi – rząd dusz).

 

10. MOTYW WOLNOŚCI

ten motyw dotyczy przede wszystkim walki o wolność, która jest podstawowym prawem każdego człowieka. W literaturze spotykamy przykłady walki o niezależność pojedynczych ludzi, jak i całych narodów.

Przykłady:

Mitologia – Mit o Dedalu i Ikarze (Ikar przypłaca życiem swoje marzenia o lataniu i wolności), Witold Gombrowicz – Ferdydurke (Gombrowicz koncentruje się wokół tematu kształtowania tożsamości przez człowieka, ukazuje w jaki sposób inni mogą mieć wpływ na to, kim się staniemy i to, w jaki sposób nasza wolność może zostać ograniczona), Stanisław Wyspiański – Wesele (autor pokazuje przyczyny, dla których Polacy nie mogą odzyskać niepodległości).

 

Jak widzisz motywy literackie nie są tak skomplikowane, jak mogłoby się wydawać. W każdej lekturze odnajdziesz co najmniej kilka motywów literackich wykorzystanych przez autora. Warto pamiętać o tym na pisemnej maturze z języka polskiego.

Dobrze, żebyś przed maturą powtórzył jeszcze materiał o środkach stylistycznych. Aby to zrobić, wystarczy przeczytać nasz artykuł: Środki stylistyczne na maturze. To na pewno pomoże Ci na pisemnym egzaminie z języka polskiego.

Powodzenia!

Dodaj komentarz